Semaglutide

Semaglutide is de werkzame stof achter de bekendste GLP-1-middelen van dit moment: Ozempic, Wegovy en Rybelsus. Anders dan de meeste stoffen op deze site is semaglutide géén experimenteel poeder zonder status. Het is een volledig geregistreerd geneesmiddel dat is beoordeeld, goedgekeurd en onder toezicht staat.

Juist daarom is het onderscheid belangrijk. De semaglutide die een apotheek aflevert en de “semaglutide” die op een webshop staat, zijn twee compleet verschillende dingen, ook als de moleculaire naam gelijk is.

Wat is semaglutide?

Semaglutide is een synthetische variant van GLP-1, een hormoon dat de darm afgeeft na het eten. Het middel bindt aan de GLP-1-receptor en bootst daarmee de werking van dat hormoon na. De belangrijkste effecten die daaruit volgen zijn een sterkere insuline-afgifte wanneer de bloedsuiker stijgt, een tragere maaglediging en een verminderd hongergevoel.

De stof is ontwikkeld door Novo Nordisk en zit in Europa in drie verschillende producten met een eigen handelsvergunning:

• Ozempic, injectie voor volwassenen met onvoldoende gereguleerde diabetes type 2, toegelaten in februari 2018
• Rybelsus, de tabletvorm voor diabetes type 2, toegelaten in april 2020
• Wegovy, injectie voor gewichtsbeheersing bij obesitas of overgewicht met gewichtsgerelateerde aandoeningen, toegelaten in januari 2022

Dat zijn dus dezelfde werkzame stof in verschillende doseringen, formuleringen en indicaties. Een arts die semaglutide voorschrijft, kiest bewust welk product bij welke situatie past. Die keuze valt niet online te maken.

Wat laat het onderzoek zien?

Semaglutide is een van de best onderzochte nieuwe geneesmiddelen van de afgelopen tien jaar. Het registratiedossier bestaat uit fase 3-onderzoek bij duizenden deelnemers, met vervolgstudies die tot op vandaag doorlopen.

Voor gewichtsbeheersing baseerde het EMA zich onder meer op een studie bij bijna tweeduizend volwassenen. Daarin verloren deelnemers die semaglutide kregen gemiddeld ongeveer 15 procent van hun lichaamsgewicht na 68 weken, tegenover ongeveer 2 procent in de placebogroep. Dat cijfer geldt bij een behandeling die werd gecombineerd met een caloriebeperkt dieet en meer beweging, want zo was de studie opgezet.

Daarnaast is gekeken naar harde uitkomsten in plaats van alleen gewicht. In een groot cardiovasculair onderzoek bij mensen met overgewicht en bestaande hart- en vaatziekten zonder diabetes werd gekeken of semaglutide het aantal hartinfarcten, beroertes en cardiovasculaire sterfgevallen verlaagt. Dat onderzoek, gepubliceerd in 2023, liet een vermindering van dat gecombineerde risico zien. Op basis daarvan is de indicatie in Europa uitgebreid.

Twee kanttekeningen horen daarbij, en die verdwijnen in de online discussie meestal.

Ten eerste is de gewichtsafname niet blijvend na stoppen. Vervolgonderzoek laat consistent zien dat een groot deel van het verloren gewicht terugkomt zodra de behandeling wordt gestaakt. Semaglutide is in de onderzochte context een langdurige behandeling, geen kuur.

Ten tweede vond al dat onderzoek plaats onder medisch toezicht, met een vast ophoogschema, controle op bijwerkingen en zekerheid over de samenstelling van het product. Die omstandigheden zijn onderdeel van het resultaat en niet een detail eromheen.

Bekende bijwerkingen

De meest gemelde bijwerkingen zijn maag-darmklachten: misselijkheid, braken, diarree, obstipatie en buikpijn. Die komen bij meer dan één op de tien gebruikers voor en treden vooral op in de periode waarin de dosis wordt opgehoogd.

Minder vaak worden galblaasaandoeningen en alvleesklierontsteking gemeld. In de productinformatie staan ook waarschuwingen over uitdroging bij aanhoudend braken of diarree, en over de combinatie met bepaalde diabetesmedicatie waarbij het risico op een te lage bloedsuiker toeneemt.

Twee onderwerpen kregen de laatste jaren veel aandacht en zijn allebei formeel beoordeeld:

Suïcidale gedachten. Naar aanleiding van meldingen startte het EMA een beoordeling van GLP-1-receptoragonisten. In april 2024 concludeerde het geneesmiddelenbewakingscomité PRAC dat de beschikbare gegevens geen oorzakelijk verband ondersteunen tussen deze middelen en suïcidale of zelfbeschadigende gedachten en handelingen.

NAION. In juni 2025 rondde het PRAC een beoordeling af van niet-arteritische anterieure ischemische opticusneuropathie, een oogaandoening waarbij de doorbloeding van de oogzenuw tekortschiet. De conclusie was dat NAION een zeer zeldzame bijwerking van semaglutide is, wat betekent dat het bij maximaal één op de tienduizend gebruikers kan voorkomen. De productinformatie van Ozempic, Rybelsus en Wegovy is daarop aangepast.

Dat dit soort signalen wordt opgepikt, beoordeeld en vertaald naar bijgewerkte bijsluiters, is precies wat er bij niet-geregistreerde stoffen ontbreekt. Daar is geen bijsluiter, geen bewakingssysteem en geen partij die aansprakelijk is.

Juridische status in Nederland

Semaglutide is in Nederland een UR-geneesmiddel: uitsluitend verkrijgbaar op recept. Dat betekent concreet twee dingen.

Een arts moet het voorschrijven, na beoordeling van de individuele situatie. En een apotheek of apotheekhoudende huisarts moet het afleveren. Andere partijen mogen dat niet. Het aanbieden, verkopen of leveren van een receptplichtig geneesmiddel buiten die keten om is een overtreding van de Geneesmiddelenwet.

Daaronder vallen ook de constructies die in de peptidehandel gangbaar zijn. Een poeder dat als “semaglutide, uitsluitend voor onderzoeksdoeleinden” wordt aangeboden, is geen uitzondering op de regel. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd beoordeelt een product op zijn objectieve bestemming: als de context duidelijk maakt dat het voor menselijk gebruik bedoeld is, is het een geneesmiddel en gelden de regels van de Geneesmiddelenwet onverkort. Meer daarover staat op onze pagina over de wetgeving rond peptiden.

Er bestaan wel legale online-apotheken. Die zijn te herkennen aan het Europese logo voor legaal online geneesmiddelenaanbod, dat doorklikt naar een nationaal register waarin de aanbieder daadwerkelijk staat vermeld. Een site zonder die registratie die semaglutide zonder recept levert, opereert per definitie illegaal.

Vervalsingen: waarom dit geen theoretisch risico is

De schaarste en de vraag rond semaglutide hebben een parallelle markt gecreëerd, en die is aantoonbaar onveilig gebleken.

In oktober 2023 waarschuwde het EMA dat bij groothandels in de EU en het Verenigd Koninkrijk voorgevulde pennen waren gevonden die ten onrechte als Ozempic waren geëtiketteerd. De labels waren Duitstalig en de pennen kwamen via groothandels in Oostenrijk en Duitsland binnen. Ze droegen batchnummers, 2D-barcodes en serienummers die van echte verpakkingen waren overgenomen, maar die bij scanning als inactief uit het systeem kwamen. In Oostenrijk werden mensen opgenomen met een te lage bloedsuiker en toevallen, wat erop wees dat de pennen insuline bevatten in plaats van semaglutide.

In juni 2024 volgde een wereldwijde waarschuwing van de Wereldgezondheidsorganisatie over drie vervalste batches, aangetroffen in Brazilië, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. De WHO wees erop dat vervalste producten kunnen leiden tot onwerkzame behandeling, verkeerde dosering of besmetting met schadelijke stoffen, en dat het risico extra groot is omdat het om een injectie gaat.

Het opmerkelijke aan die twee waarschuwingen is dat ze gaan over vervalsingen die tot in de reguliere distributieketen doordrongen, dus in een omgeving mét serialisatie, controles en toezicht. Wat er buiten die keten circuleert, wordt door niemand gecontroleerd. Wat laboratoriumonderzoek in Nederland aantrof bij online gekochte peptideproducten, staat op onze pagina over de risico’s van online gekochte peptiden.

Het legale pad

Voor wie om medische redenen wil afvallen of diabetes type 2 heeft, loopt de route via een huisarts of internist. Die beoordeelt of medicamenteuze behandeling zinvol is, welk middel past, of er contra-indicaties zijn en of vergoeding aan de orde is. Vergoedingsvoorwaarden veranderen regelmatig en zijn afhankelijk van de individuele situatie, dus dat is een gesprek in de spreekkamer en geen online rekensom.

Daar hoort ook bij dat semaglutide niet voor iedereen de aangewezen behandeling is. Bij mensen zonder medische indicatie voor gewichtsverlies weegt het bijwerkingenprofiel anders, en dat is precies de afweging die een arts maakt en een webshop niet.

Semaglutide en de verwante stoffen

Semaglutide grijpt op één receptor aan. Nieuwere middelen doen meer: tirzepatide activeert zowel de GLP-1- als de GIP-receptor en is eveneens geregistreerd, terwijl retatrutide daar de glucagonreceptor aan toevoegt en nog in klinisch onderzoek zit zonder enige goedkeuring.

Die drie worden online vaak in één adem genoemd, alsof het varianten van hetzelfde product zijn. Dat zijn ze niet. Twee ervan zijn beoordeeld, toegelaten en te krijgen via een apotheek. De derde bestaat alleen als onderzoeksmolecuul. Een overzicht van de stoffen die we beschrijven staat op onze peptidenpagina.