GHK-Cu

GHK-Cu is een uitzondering in het peptidenlandschap. Waar de meeste stoffen op deze site zonder enige toelating worden verhandeld, heeft GHK-Cu wel degelijk een legale plek: als cosmetisch ingrediënt. Tegelijk wordt hetzelfde molecuul ook als injecteerbaar poeder aangeboden, en daar geldt precies het tegenovergestelde. Dat onderscheid is het belangrijkste dat je over deze stof moet weten.

Wat is GHK-Cu?

GHK is een tripeptide, opgebouwd uit drie aminozuren: glycine, histidine en lysine. In combinatie met een koperion vormt het GHK-Cu, ook wel koperpeptide genoemd. Het peptide is begin jaren zeventig beschreven als een bestanddeel dat in menselijk bloedplasma voorkomt, en de concentratie ervan neemt met het ouder worden af. Dat gegeven ligt aan de basis van de belangstelling voor de stof in anti-aging-context.

In de cosmetica-industrie staat het ingrediënt bekend onder de INCI-naam copper tripeptide-1. INCI is het gestandaardiseerde benamingssysteem dat op de ingrediëntenlijst van cosmetica wordt gebruikt, dus dat is de naam die je op verpakkingen tegenkomt.

Het onderzochte werkingsmechanisme draait om koperhuishouding in de huid en om beïnvloeding van processen rond de aanmaak van collageen en de opbouw van bindweefsel. Dat zijn processen die in celkweek en bij proefdieren zijn bestudeerd.

Het juridische onderscheid: cosmetica versus geneesmiddel

Dit is het punt waar veel verwarring ontstaat, dus het is de moeite waard om het uit te spellen.

Topisch gebruik is toegestaan

Cosmetica in de Europese Unie vallen onder Verordening (EG) nr. 1223/2009. Die verordening werkt niet met een lijst van toegestane ingrediënten, maar met bijlagen waarin verboden stoffen (bijlage II), beperkt toegestane stoffen (bijlage III) en toegelaten kleurstoffen, conserveermiddelen en uv-filters staan. Wat niet in die bijlagen wordt beperkt, mag in beginsel worden gebruikt.

Copper tripeptide-1 staat niet in de verbods- of beperkingsbijlagen. Het ingrediënt mag daarom in cosmetische producten worden verwerkt. Wel gelden de algemene verplichtingen van de verordening: er moet een verantwoordelijke persoon in de EU zijn aangewezen, het product moet zijn aangemeld in het Europese meldportaal, en er moet een veiligheidsrapport zijn opgesteld waarin een deskundige de veiligheid van het eindproduct in de beoogde gebruiksomstandigheden beoordeelt. Concentraties zijn niet centraal vastgelegd, maar worden per product in dat veiligheidsrapport verantwoord.

Een GHK-Cu-serum uit een reguliere winkel of webshop is dus een gewoon cosmetisch product en geen grijze handel. Dat is een wezenlijk verschil met bijvoorbeeld BPC-157 of TB-500, waarvoor geen enkele legale verkoopvorm voor menselijk gebruik bestaat.

Injecteerbaar gebruik is dat niet

Zodra GHK-Cu wordt aangeboden als poeder om op te lossen en te injecteren, is de cosmeticaverordening niet meer van toepassing. Dan geldt de geneesmiddelenwetgeving, en die vereist een handelsvergunning. Die is er voor GHK-Cu niet, in geen enkele lidstaat. Het aanbieden, verkopen en leveren van injecteerbare GHK-Cu voor menselijk gebruik is daarmee verboden op grond van artikel 40 van de Geneesmiddelenwet.

Ook de claim maakt uit, en niet alleen de toedieningsvorm. Europese wetgeving hanteert twee criteria om te bepalen of iets een geneesmiddel is: de presentatie en de werking. Een crème die wordt aangeprezen “om de huid er egaler uit te laten zien” is cosmetisch. Wordt exact dezelfde crème verkocht “voor de behandeling van littekens” of “tegen huidatrofie”, dan is het naar presentatie een geneesmiddel en heeft het een handelsvergunning nodig die er niet is. Dat wordt in de praktijk het borderline-vraagstuk genoemd.

Voor cosmetische claims geldt daarnaast nog een aparte Europese verordening met gemeenschappelijke criteria: claims moeten waarheidsgetrouw, onderbouwd en niet misleidend zijn. Een fabrikant kan dus niet zomaar beweren dat een serum rimpels verwijdert.

Meer over hoe deze kaders in Nederland worden toegepast staat op de pagina over wetgeving rond peptiden.

Wat laat het onderzoek zien?

De literatuur over GHK en GHK-Cu is omvangrijk, maar het zwaartepunt ligt bij laboratoriumonderzoek. In celkweekmodellen en in dierstudies is gekeken naar effecten op fibroblasten, collageenaanmaak, wondgenezing en genexpressie. Uit die hoek komt het grootste deel van de mechanistische claims die je online tegenkomt.

Klinisch onderzoek bij mensen bestaat wel, maar is beperkt. Het gaat overwegend om kleine studies naar topische producten, met deelnemersaantallen in de orde van tientallen, vaak zonder onafhankelijke replicatie en in een aantal gevallen uitgevoerd of gefinancierd door partijen met een commercieel belang bij de uitkomst. Dat maakt de resultaten niet automatisch onjuist, maar het betekent wel dat de bewijskracht laag is.

Wat er níet is: groot, onafhankelijk, gerandomiseerd onderzoek dat GHK-Cu vergelijkt met een placebo of met een gevestigd alternatief zoals tretinoïne, met harde eindpunten en voldoende deelnemers. Voor injecteerbaar of systemisch gebruik bij mensen ontbreekt klinisch onderzoek vrijwel volledig.

De eerlijke samenvatting is dus: een plausibel mechanisme, veel preklinische aanwijzingen, en een dun klinisch fundament. Voor een cosmetisch ingrediënt is dat niet ongebruikelijk, want cosmetica hoeven geen werkzaamheid aan te tonen zoals geneesmiddelen dat moeten. Voor iemand die overweegt de stof te injecteren is het een heel ander verhaal.

Het probleem van opname door de huid

Bij elk peptide in een huidverzorgingsproduct speelt dezelfde vraag: komt het waar het iets zou moeten doen. De hoornlaag is een barrière die is gebouwd om moleculen buiten te houden, en peptiden zijn relatief groot en wateroplossend, wat de doorgang niet vergemakkelijkt. GHK-Cu is met drie aminozuren aan de kleine kant voor een peptide, wat gunstiger is dan bij langere ketens, maar dat lost de vraag niet op.

Wat een ingrediënt in een petrischaal met huidcellen doet, is daardoor geen goede voorspeller van wat het in een crème op een intacte huid doet. Formuleringen, concentraties en dragerstoffen bepalen mede wat er gebeurt, en die verschillen per product. Dat is een van de redenen waarom resultaten uit laboratoriumonderzoek zich moeilijk laten vertalen naar een uitspraak over een specifiek serum in de winkel.

Waarom dit onderscheid ertoe doet voor kopers

Voor wie online zoekt op GHK-Cu levert dat twee volstrekt verschillende soorten aanbod op, die op het eerste gezicht op elkaar lijken.

Aan de ene kant staan reguliere huidverzorgingsmerken die een serum met copper tripeptide-1 verkopen. Dat product is aangemeld, heeft een veiligheidsbeoordeling doorlopen, kent een verantwoordelijke persoon binnen de EU en valt onder toezicht van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Wie er ontevreden over is, heeft de normale consumentenrechten.

Aan de andere kant staan sites die injectieflacons met poeder aanbieden, doorgaans naast BPC-157 en andere niet-toegelaten stoffen, met een disclaimer over onderzoeksdoeleinden. Daar geldt niets van het bovenstaande: geen veiligheidsbeoordeling, geen toezicht, geen verhaal. Het is dezelfde stofnaam en een compleet ander product met een compleet andere juridische status.

Risico’s

Bij topisch gebruik in cosmetische concentraties zijn de bekende risico’s beperkt en vooral lokaal: irritatie, roodheid of contactallergie. Producten met koperpeptiden kunnen bovendien verkleuren of vlekken geven op textiel, wat een cosmetisch ongemak is en geen gezondheidsrisico.

Bij injecteerbaar gebruik ligt dat anders, en op twee manieren.

Ten eerste is er de koperkant. Koper is een essentieel spoorelement, maar in te grote hoeveelheden toxisch. De hoeveelheid koper die via een crème in het lichaam terechtkomt is verwaarloosbaar. Wat er gebeurt bij herhaalde injectie van een koperhoudend complex is niet in klinisch onderzoek vastgesteld, en dat is geen detail.

Ten tweede is er de productkant. Injecteerbaar poeder uit de grijze handel valt buiten elke vorm van kwaliteitscontrole. Bij tests van in Nederland online gekochte peptideproducten zijn overdoseringen en onbekende verontreinigingen aangetroffen. Bij een injecteerbaar product komen daar risico’s op infectie en op reacties op onzuiverheden bij. Meer daarover staat op de pagina over de risico’s van online gekochte peptiden.

Wat je hieruit kunt meenemen

GHK-Cu is een van de weinige peptiden waarbij de vraag “mag dit” geen eenduidig nee oplevert. Een serum met copper tripeptide-1 uit een reguliere winkel is een regulier cosmetisch product waarvoor een veiligheidsbeoordeling is gedaan. Of het zichtbaar werkt, is een andere vraag, en het antwoord daarop is dat het bewijs beperkt is.

Een injectieflacon met GHK-Cu-poeder uit een webshop is iets heel anders: geen handelsvergunning, geen kwaliteitscontrole, geen klinisch onderzoek dat die toedieningsvorm onderbouwt, en verkoop die onder de Geneesmiddelenwet verboden is. Dat het om hetzelfde molecuul gaat, verandert daar niets aan.

Een overzicht van alle stofprofielen op deze site staat op de pagina met peptidenprofielen.