Wat zijn peptiden?

De basis: aminozuren, peptiden en eiwitten

Aminozuren zijn de bouwstenen van alle eiwitten in je lichaam. Worden er twee of meer aan elkaar geknoopt, dan ontstaat een peptide. De verbinding tussen twee aminozuren heet een peptidebinding.

De grens tussen een peptide en een eiwit is een kwestie van afspraak. Doorgaans spreekt men van een peptide bij ketens tot ongeveer vijftig aminozuren, en van een eiwit daarboven. Insuline, met eenenvijftig aminozuren, zit precies op die grens en wordt door de een een peptidehormoon en door de ander een klein eiwit genoemd.

Je lichaam maakt zelf duizenden verschillende peptiden. Ze doen werk als signaalstof: ze geven instructies door tussen cellen. Hormonen als insuline, glucagon en groeihormoon zijn peptiden, net als veel stoffen die betrokken zijn bij honger, verzadiging en weefselherstel.

Waarom peptiden opeens overal zijn

De belangstelling komt uit twee richtingen tegelijk. Aan de ene kant is er de doorbraak van de GLP-1-medicijnen: semaglutide en tirzepatide lieten zien dat een synthetisch peptide fors gewichtsverlies kan veroorzaken. Dat zijn goedgekeurde geneesmiddelen die op recept verkrijgbaar zijn.

Aan de andere kant ontstond op sociale media een parallelle markt in stoffen die daar oppervlakkig op lijken, maar die nooit een goedkeuringstraject hebben doorlopen. Retatrutide zit nog in klinisch onderzoek. BPC-157 en TB-500 zijn vrijwel uitsluitend in dierproeven onderzocht. Toch worden ze online aangeboden met claims over vetverlies, spieropbouw en blessureherstel.

Vier categorieën die je uit elkaar moet houden

Het woord "peptide" zegt op zichzelf niets over legaliteit of veiligheid. Wat telt is de categorie:

1. Cosmetische peptiden (legaal)

Peptiden in crèmes en serums vallen onder de Europese cosmeticaverordening. Copper tripeptide-1, beter bekend als GHK-Cu, is daar een toegelaten ingrediënt van. Zolang het om uitwendig gebruik gaat en er geen medische claims aan hangen, is dat gewoon toegestaan.

2. Collageenpeptiden (legaal)

Gehydrolyseerd collageen is een voedingssupplement en valt onder de levensmiddelenwetgeving. Toegestaan, mits er geen medische claims worden gemaakt. Wat het onderzoek daarover werkelijk laat zien, staat op onze pagina over collageen peptiden.

3. Geregistreerde peptidegeneesmiddelen (legaal op recept)

Semaglutide en tirzepatide zijn door het Europees Geneesmiddelenbureau goedgekeurd. Ze zijn receptplichtig en worden geleverd via een apotheek, met begeleiding en controle. Verkoop buiten die keten is illegaal, ook als het om exact dezelfde stof gaat.

4. Niet-geregistreerde peptiden (illegaal om te verkopen)

Retatrutide, BPC-157, TB-500, CJC-1295, ipamorelin en tientallen andere stoffen hebben geen handelsvergunning. Verkoop en levering voor menselijk gebruik zijn verboden onder artikel 40 van de Geneesmiddelenwet. De aanduiding "uitsluitend voor onderzoeksdoeleinden" verandert daar niets aan. Meer daarover op onze pagina over de wetgeving.