MOTS-c

MOTS-c is een van de nieuwere namen in de online peptidenhandel en tegelijk een van de stoffen waarbij de kloof tussen onderzoek en marketing het scherpst is. Het molecuul is wetenschappelijk interessant om redenen die niets met prestatieverbetering te maken hebben, en juist die wetenschappelijke interessantheid wordt gebruikt om iets te verkopen waarvan bij mensen niets is aangetoond.

Wat is MOTS-c?

Vrijwel alle eiwitten in het menselijk lichaam worden gecodeerd door DNA in de celkern. Mitochondriën, de celonderdelen die energie leveren, hebben daarnaast hun eigen kleine stukje DNA. In 2015 werd beschreven dat een deel van dat mitochondriale DNA, in een gebied dat tot dan toe alleen als coderend voor rRNA werd gezien, ook een kort peptide codeert. Dat peptide kreeg de naam MOTS-c, een afkorting die verwijst naar het leesraam waarin het is gevonden.

MOTS-c bestaat uit zestien aminozuren. De ontdekking paste in een bredere lijn van onderzoek naar zogenoemde mitochondriaal gecodeerde peptiden, en die lijn is wetenschappelijk relevant omdat ze het beeld verandert van hoe mitochondriën met de rest van de cel communiceren.

Dat is de reden dat de stof in de wetenschap serieus wordt genomen. Het is niet hetzelfde als een reden om het te injecteren.

Wat laat het onderzoek zien?

Het onderzoek naar MOTS-c bestaat uit twee soorten werk die goed uit elkaar gehouden moeten worden, omdat ze in de online communicatie voortdurend op één hoop worden gegooid.

Onderzoek bij dieren en in celkweek

In muizen is toegediend MOTS-c onderzocht in modellen voor insulineresistentie, obesitas door een vetrijk dieet en veroudering. Daarin zijn effecten gerapporteerd op glucosestofwisseling en op fysieke prestaties, waaronder loopvermogen bij oudere dieren. Uit dat werk komt de veelgebruikte omschrijving van MOTS-c als “exercise mimetic”, een stof die biochemisch iets nabootst van wat inspanning doet.

Dat is een aantrekkelijke formulering en precies daarom een risicovolle. Ze beschrijft een bevinding in een muizenmodel, niet een aangetoond effect bij een mens. In de geneesmiddelenontwikkeling geldt als vuistregel dat het overgrote deel van de stoffen die er in dieren veelbelovend uitzien, uiteindelijk geen klinisch effect blijkt te hebben.

Onderzoek bij mensen

Bij mensen is MOTS-c wel bestudeerd, maar op een fundamenteel andere manier: als lichaamseigen molecuul. Onderzoekers hebben gemeten hoeveel MOTS-c er in bloed of spierweefsel aanwezig is, en hoe die spiegels samenhangen met leeftijd, conditie of een periode van training. Daaruit komt onder meer dat inspanning de aanmaak van MOTS-c in spierweefsel kan verhogen. Ook is onderzoek gedaan naar een genetische variant van MOTS-c die in bepaalde bevolkingsgroepen voorkomt en die in verband is gebracht met verouderingsuitkomsten.

Dit is observationeel onderzoek naar iets wat het lichaam zelf maakt. Het zegt niets over wat er gebeurt als je het van buitenaf toedient, en het is dus geen bewijs voor de werkzaamheid of veiligheid van een injecteerbaar product.

Er is voor zover bekend geen afgeronde, gepubliceerde klinische studie waarin MOTS-c aan mensen is toegediend met meting van effect en veiligheid. Dat betekent dat basale gegevens ontbreken: hoe het middel bij mensen wordt opgenomen en afgebroken, wat een zinvolle hoeveelheid zou zijn, en wat er bij herhaald gebruik gebeurt. Dat is niet “nog niet helemaal duidelijk”, dat is onbekend.

De denkfout die hier wordt gemaakt

De redenering die online wordt gebruikt gaat zo: het lichaam maakt MOTS-c zelf, sporten verhoogt het, en ouderen hebben er minder van, dus meer toedienen is goed.

Elke stap in die keten is een aanname. Dat een molecuul lichaamseigen is, zegt niets over de veiligheid bij toediening in andere hoeveelheden of op andere momenten dan het lichaam zelf kiest. Dat een stof stijgt bij een gezonde activiteit, betekent niet dat de stijging de oorzaak is van het gezonde effect; het kan net zo goed een gevolg of een bijverschijnsel zijn. En dat een spiegel daalt met de leeftijd, betekent niet dat aanvullen de veroudering terugdraait. Diezelfde redenering is in het verleden vaker gevolgd bij lichaamseigen stoffen, en die is meer dan eens verkeerd afgelopen.

Er speelt bij MOTS-c nog iets extra’s. Het lichaam maakt dit peptide in mitochondriën, dicht bij de plek waar het vermoedelijk zijn werk doet, in reactie op signalen zoals metabole stress. Een injectie in onderhuids vetweefsel volgt geen van die regels: niet qua plaats, niet qua timing, niet qua hoeveelheid. Dat is een wezenlijk ander scenario dan wat er in het observationele onderzoek is gemeten, en het is precies het scenario waarover geen gegevens bestaan.

Waarom het onderzoek nog niet verder is

Bij een stof die zo vaak wordt genoemd, ligt de vraag voor de hand waarom er na ruim tien jaar nog geen klinische studies zijn afgerond. Het antwoord is niet dat er iets wordt tegengehouden.

Fundamenteel onderzoek naar een pas ontdekt molecuul volgt een lange weg. Eerst moet duidelijk worden wat het in het lichaam doet, via welke route en met welke andere systemen het samenhangt. Pas daarna komen vragen over toediening, opname, afbraak en veiligheid aan bod, en die worden eerst in dieren beantwoord voordat een mens iets krijgt toegediend. Dat traject kost jaren en veel geld, en het strandt regelmatig omdat een molecuul dat er in muizen goed uitziet bij mensen anders blijkt te werken.

De online handel slaat dat hele traject over. Wat er wordt verkocht, is geen versnelde versie van dat onderzoek maar een omzeiling ervan: het product is er wel, de kennis die het zou moeten rechtvaardigen niet.

Risico’s

Omdat er geen klinisch onderzoek is, bestaat er geen bijwerkingenprofiel. Er is niet vastgesteld wat MOTS-c bij mensen doet met de bloedsuikerregulatie, met de stofwisseling op langere termijn of met welk orgaansysteem dan ook. Het ontbreken van meldingen is geen aanwijzing voor veiligheid, maar een gevolg van het feit dat er niemand systematisch kijkt.

Daarnaast gelden bij MOTS-c dezelfde productrisico’s als bij andere peptiden uit de grijze handel. Poeders die via webshops worden verkocht, vallen buiten elke kwaliteitscontrole op identiteit, zuiverheid, sterkte en steriliteit. Bij tests van in Nederland online gekochte peptideproducten zijn overdoseringen en onbekende verontreinigingen aangetroffen. Bij injecteerbare producten komen daar risico’s op infectie en op reacties op onzuiverheden bij. Meer daarover staat op de pagina over de risico’s van online gekochte peptiden.

Juridische status in Nederland

MOTS-c heeft geen handelsvergunning als geneesmiddel, niet in Nederland en niet elders in de Europese Unie. Daarmee is het aanbieden, in voorraad hebben, verkopen, afleveren en invoeren voor menselijk gebruik verboden op grond van artikel 40 van de Geneesmiddelenwet.

Webshops gebruiken ook hier het etiket “uitsluitend voor onderzoeksdoeleinden”. Dat werkt juridisch niet. Een product wordt beoordeeld op zijn objectieve bestemming: wie tegelijk injectiemateriaal, doseerhulpmiddelen en categorieën als “prestatie” of “anti-aging” aanbiedt, laat er geen twijfel over bestaan waarvoor het bedoeld is. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd heeft die constructie expliciet als illegaal aangemerkt. Een uitgebreidere uitleg staat op de pagina over wetgeving rond peptiden.

Sport en doping

Antidopingorganisaties hebben MOTS-c uitdrukkelijk op de radar. Omdat het gaat om een farmacologisch actieve stof zonder goedkeuring van enige geneesmiddelenautoriteit voor menselijk therapeutisch gebruik, valt het onder categorie S0 van de verbodslijst van het Wereldantidopingagentschap. Die categorie geldt permanent, dus zowel binnen als buiten wedstrijdverband, en er is geen medische dispensatie voor mogelijk.

Voor iedereen die onder een antidopingreglement valt, inclusief amateurs bij een aangesloten bond, betekent dat een concreet risico op een schorsing. Datzelfde geldt voor stoffen als BPC-157 en TB-500, die vaak in dezelfde online context worden aangeboden.

Wat je hieruit kunt meenemen

MOTS-c is een echte wetenschappelijke ontdekking en het onderzoek naar mitochondriaal gecodeerde peptiden is een serieus onderzoeksveld. Maar dat veld bevindt zich in het stadium waarin fundamentele vragen worden beantwoord, niet in het stadium waarin er iets te gebruiken valt.

Wat er online wordt verkocht, is dus geen product met een dun bewijsfundament, maar een product zonder fundament: geen klinische studie, geen goedgekeurd gebruik, geen bekende veiligheidsmarge en geen kwaliteitscontrole. De enige onderbouwde manier om de aanmaak van MOTS-c in het lichaam te verhogen die uit het humane onderzoek naar voren komt, is bovendien geen middel maar lichaamsbeweging.

Een overzicht van alle stofprofielen staat op de pagina met peptidenprofielen.